Ciekawostki

CYBERPRZEMOC

Wraz z roz­wo­jem mediów elek­tro­nicz­ny­ch oraz wzro­stem ich popu­lar­no­ści obser­wu­je­my wśród dzie­ci i mło­dzie­ży wzra­sta­ją­cą ska­lę cyber­prze­mo­cy, czy­li prze­mo­cy z uży­ciem Inter­ne­tu oraz tele­fo­nów komór­ko­wy­ch. Do dzia­łań okre­śla­ny­ch mia­nem cyber­prze­mo­cy wyko­rzy­sty­wa­ne są m.in: pocz­ta elek­tro­nicz­na, cza­ty, komu­ni­ka­to­ry, stro­ny inter­ne­to­we, blo­gi, ser­wi­sy spo­łecz­no­ścio­we, gru­py dys­ku­syj­ne, tele­fo­ny komór­ko­we, ser­wi­sy SMSMMS.

Do dzia­łań okre­śla­ny­ch jako cyber­prze­moc zali­cza się m.in:  

  • wyzy­wa­nie, ośmie­sza­nie, stra­sze­nie, nęka­nie kogoś w Inter­ne­cie lub przy uży­ciu tele­fo­nu,
  • robie­nie komuś zdjęć lub reje­stro­wa­nie fil­mów bez jego zgo­dy,
  • publi­ko­wa­nie w Inter­ne­cie lub roz­sy­ła­nie tele­fo­nem zdjęć, fil­mów lub tek­stów, któ­re kogoś obra­ża­ją lub ośmie­sza­ją,
  • pod­szy­wa­nie się pod kogoś w Sie­ci w por­ta­la­ch spo­łecz­no­ścio­wy­ch, na blo­ga­ch, wia­do­mo­ścia­ch e-mail lub komu­ni­ka­to­ra­ch
  • wła­ma­nie się na czy­jeś kon­to (np. pocz­to­we, w por­ta­lu spo­łecz­no­ścio­wym, kon­to komu­ni­ka­to­ra)
  • two­rze­nie obra­ża­ją­cy­ch kogoś stron inter­ne­to­wy­ch lub blo­gów
  • pisa­nie obraź­li­wy­ch komen­ta­rzy na fora­ch, blo­ga­ch, por­ta­la­ch spo­łecz­no­ścio­wy­ch.

Cyber­prze­moc, w odróż­nie­niu od „tra­dy­cyj­nej” prze­mo­cy cha­rak­te­ry­zu­je wyso­ki poziom ano­ni­mo­wo­ści spraw­cy. Cha­rak­te­ry­stycz­na dla cyber­prze­mo­cy jest szyb­ko­ść roz­po­wszech­nia­nia mate­ria­łów kie­ro­wa­ny­ch prze­ciw­ko ofie­rze oraz ich powszech­na dostęp­no­ść w Sie­ci. Kom­pro­mi­tu­ją­ce zdję­cia, fil­my czy infor­ma­cje potra­fią zro­bić w Inter­ne­cie bar­dzo szyb­ką „karie­rę” a ich usu­nię­cie jest czę­sto prak­tycz­nie nie moż­li­we.

A oto pod­sta­wo­we zasa­dy bez­pie­czeń­stwa, któ­ry­ch prze­strze­ga­nie wraz z włą­cze­niem myśle­nia zagwa­ran­tu­ją Wam brak przy­kry­ch nie­spo­dzia­nek.

1.  Zanim dołą­czy­sz Kon­tak­ty z ludź­mi na por­ta­la­ch spo­łecz­no­ścio­wy­ch, podob­nie jak kon­tak­ty z ludź­mi w świe­cie rze­czy­wi­stym, rzą­dzą się pew­ny­mi zasa­da­mi. Zasta­nów się w jaki spo­sób dzia­ła por­tal zanim utwo­rzy­sz na nim swój pro­fil. Przede wszyst­kim zain­te­re­suj się jaki poziom pry­wat­no­ści gwa­ran­tu­je Ci dany por­tal. Infor­ma­cji tego typu szu­kaj w regu­la­mi­nie, któ­ry powi­nien jasno okre­ślać zasa­dy two­je­go uczest­nic­twa w ser­wi­sie.

2.  Pry­wat­no­ść. Kon­tro­luj dostęp do Two­ich dany­ch i inny­ch infor­ma­cji, któ­re umiesz­cza­sz w swo­im pro­fi­lu. Bez­piecz­ny por­tal spo­łecz­no­ścio­wy powi­nien pozwo­lić Ci nadać sobie taki sta­tus pry­wat­no­ści,  któ­ry zagwa­ran­tu­je, że infor­ma­cję o Tobie będą dostęp­ne tyl­ko dla zna­jo­my­ch, któ­ry­ch świa­do­mie dodałeś/aś do swo­jej listy. Pamię­taj też, że Two­je hasło to Twój sekret.

3.  Infor­ma­cje o mnie Zamiesz­cza­jąc infor­ma­cje o sobie pamię­taj, że poten­cjal­nie każ­dy może je zoba­czyć. Dbaj o to, żeby nie ujaw­niać swo­ich dany­ch oso­bo­wy­ch. Stwó­rz bez­piecz­ny Nick, któ­ry nie zdra­dzi Two­jej praw­dzi­wej toż­sa­mo­ści.

4. Zdję­cia.  Zasta­nów się dobrze zanim zamie­ści­sz w Sie­ci swo­je zdję­cia, któ­re mogą być uży­te, przez inny­ch użyt­kow­ni­ków Sie­ci, w spo­sób jakie­go byś sobie nie życzył/a lub sko­pio­wa­ne do miej­sca, w któ­rym byś ich nie zamieścił/a. Jeże­li już na pew­no chce­sz zamie­ścić swo­je zdję­cia w Inter­ne­cie ustaw taki sta­tus pry­wat­no­ści, któ­ry zagwa­ran­tu­je Ci bez­pie­czeń­stwo.

5. Kon­tak­ty z innym. Bądź czujny/a w kon­tak­ta­ch z oso­ba­mi zna­ny­mi wyłącz­nie z Sie­ci. Flirt z nieznajomym/ą może być dobrą zaba­wą, ale może też mieć nie­bez­piecz­ne kon­se­kwen­cje. W Sie­ci ludzie czę­sto uda­ją kogoś kim nie są ukry­wa­jąc w ten spo­sób swo­je praw­dzi­we inten­cje. Bądź bar­dzo ostrożny/a, jeże­li nowy inter­ne­to­wy „przy­ja­ciel” chce się z Tobą spo­tkać w realu. Jeże­li zde­cy­du­je­sz się na spo­tka­nie, spo­tkaj się w miej­scu publicz­nym (cen­trum han­dlo­wym czy w ruchli­wej kawiar­ni) a na spo­tka­nie pój­dź z kimś, komu ufa­sz. Powie­dz o pla­no­wa­nym spo­tka­niu odpo­wie­dzial­nej oso­bie doro­słej.

6. Odpo­wie­dzial­no­ść za infor­ma­cje Jeże­li pisze­sz coś w Inter­ne­cie będąc pod wpły­wem sil­ny­ch emo­cji, prze­czy­taj to dwa razy.
Daj sobie czas żeby się uspo­ko­ić i spraw­dź czy to, co pla­nu­je­sz wysłać jest tego war­te.
Pamię­taj tak­że, że cza­sem szko­ła, rodzi­ce lub pra­co­daw­cy mają moż­li­wo­ść moni­to­ro­wa­nia Two­jej kore­spon­den­cji i Two­ich dzia­łań w Sie­ci. Dla­te­go, w Sie­ci, nie pisz nigdy cze­goś, cze­go nie napisałbyś/abyś na kart­ce pocz­to­wej, któ­rą nie tyl­ko bez­po­śred­ni adre­sat może prze­czy­tać.
Pamię­taj też, że ludzie prze­sy­ła­ją dalej, upu­blicz­nia­jąc wia­do­mo­ści. Sam/a tak­że zawsze patrz, co prze­sy­ła­sz dalej. Nie ujaw­niaj dany­ch inny­ch osób – nie prze­sy­łaj dalej cudzy­ch maili i nie poda­waj w Sie­ci dany­ch innej oso­by bez jej zgo­dy.

7. Sza­nuj inny­ch Bądź miły/a dla inny­ch w Sie­ci. Zasta­nów się czy adre­sat życzył­by sobie zoba­czyć taki wpis i czy Ty powiedziałbyś/abyś lub pokazał/a to samo pod­czas spo­tka­nia twa­rzą w twa­rz?
Poczu­cie humo­ru, poglą­dy i zasa­dy inny­ch ludzi bywa­ją róż­ne tak­że w Sie­ci. Respek­tuj inny­ch w Inter­ne­cie, a jeże­li kogoś ura­zi­sz znaj­dź meto­dę, żeby spra­wę wyja­śnić i go prze­pro­sić.
Jeże­li ktoś Cie­bie obra­ża myśląc, że zrobiłeś/aś coś nie­mi­łe­go celo­wo – zamia­st dać się ponie­ść emo­cjom, spró­buj wyja­śnić, że to nie było celo­we, że to wynik nie­po­ro­zu­mie­nia.

8. Dzia­łaj mądrze Ktoś Cię pro­wo­ku­je? Nie daj mu satys­fak­cji. Zazwy­czaj jest to meto­da na zwró­ce­nie na sie­bie uwa­gi, jeże­li takie­go kogoś zigno­ru­je­sz praw­do­po­dob­nie da Ci spo­kój.

9. Pamię­taj o Realu Inter­net jest faj­ny, ale nie zapo­mi­naj o real­nym świe­cie. Kon­tro­luj to, ile cza­su spę­dza­sz w Sie­ci.
Dbaj o kon­tak­ty z ludź­mi w świe­cie rze­czy­wi­stym. Nawet mając pię­ciu­set zna­jo­my­ch na por­ta­lu spo­łecz­no­ścio­wym może­sz czuć się samotnym/ą. Nic nie zastą­pi praw­dzi­wy­ch zna­jo­mo­ści.

10.Pomoc Masz pra­wo do god­no­ści w Inter­ne­cie. Jeże­li jesteś atakowany/a, ktoś Cię stra­szy lub gro­zi Ci dzia­łaj w swo­jej obro­nie. Zgłoś fakt cyber­prze­mo­cy odpo­wied­nim insty­tu­cjom (szko­ła, poli­cja, helpline.org.pl – 0–800-100–100) i oso­bom, któ­re mogą Ci udzie­lić pomo­cy: rodzi­ce, psy­cho­log szkol­ny, nauczy­ciel.

Razem szyb­ko i sku­tecz­nie roz­wią­że­cie pro­blem.

Opra­co­wa­no na pod­sta­wie www.helpline.org.pl